Osmanlı’da Minyatür
Kelime anlamı olarak bir nesnenin küçük boyutlardaki örneği demek olan minyatür, genellikle eski yazma eserlerde görülen ve ışık, gölge, hacim gibi resim unsurlarının yansıtılmadığı küçük, renkli resim sanatıdır.
Eski Türk kaynakları kitap resmi için nakış, tasvir gibi isimler kullanırlardı. Minyatür ressamı için de nakkaş ya da musavvar gibi sözcüklere yer verirlerdi.
Türk resim sanatına ait en eski minyatür örnekleri 8. ve 9. yüzyıllara aittir. Bu minyatür örneklerinin Türklerin Orta Asya’da yaÅŸadıkları döneme ait olduÄŸu düşünülmektedir ve bu eserler hala Topkapı Sarayı arÅŸivlerinde saklanmaktadır.
Osmanlı’da bu sanat Fatih döneminden baÅŸlayarak giderek geliÅŸmeye ve yaygınlaÅŸmaya baÅŸlamıştır.Kanuni dönemi ise Osmanlı minyatür sanatında pek çok yeniliÄŸin denendiÄŸi bir dönemdir. Bu döneme kadar sadece giyim-kuÅŸam, müzik aletleri vs. ile ilgili bilgiler veren minyatürler, bu dönemden sonra tarihi olayların da saptanabildiÄŸi sanat eserleri durumuna gelmiÅŸtir. Minyatürlerde savaÅŸlar, fetihler ve seferler, tahta geçiÅŸler, yabancı elçilerin kabulü, bayram kutlamaları gibi önemli olayların yanı sıra, bazen sultanın yalnızca tek bir seferi de ele alınmaya baÅŸlanmıştır.
Minyatürlerde, Kanuni döneminde başlayan tarihi konuların işlenmesi ve şehnâmecilike bağlanıp devletin resmi tarihini belgeleme niteliği alması, klasik döneminde Türk minyatürüne ana karakterini kazandıracak, İslam ülkelerinde gelişen minyatür sanatı için de ötekilerden ayrılan bir okul oluşturacaktır.
Minyatürlerde derinlik algısı söz konusu değildir. Osmanlı minyatüründe nesnelerin, insanların birbirlerine oranla farklı büyüklüklerde çizilmesini değerleri ve mevkileri belirlemektedir. Örneğin, bir Osmanlı padişahının tahta çıkışını resmeden bir minyatürde, Padişah onunla aynı yerde bulunan halktan daha büyük resmedilmektedir.
Lale Devri’yle birlikte minyatürde Batı resminin etkileri görülmeye baÅŸlanır ve 19. yüzyıl boyunca minyatür güncelliÄŸini koruyamaz ve Batı resmine yavaÅŸ yavaÅŸ yerini bırakır.